Η αρχαία αιγυπτιακή γραμματεία αναπτύχθηκε ως απότοκος των Πυραμιδικών Κειμένων, ενός προγενέστερου σώματος γνώσης του οποίου την προέλευση οι ίδιοι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι σαφέστατα αγνοούσαν — όπως και οι Έλληνες αγνοούσαν την προέλευση των Ομηρικών Επών, τα οποία, μαζί με τις προερχόμενες από την Ανατολή διδασκαλίες, αποτέλεσαν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε η ελληνική φιλοσοφία.

Στην αρχαία αιγυπτιακή γραμματεία συναντούμε κείμενα μαθηματικών και ιατρικής, προφητικά κείμενα που χρησιμοποιήθηκαν για τη νομιμοποίηση βασιλέων, καθώς και θεολογικά κείμενα που προέκυψαν από τη στρεβλή μεταφορά της ουρανογραφίας των Πυραμιδικών Κειμένων: οι φυσικές και επαναλαμβανόμενες φαινόμενες πορείες των άστρων —η ανατολή, η διέλευση, η δύση και η επανεμφάνισή τους— αποδόθηκαν ως πορεία του βασιλιά σε μία δήθεν «μεταθανάτια» ζωή. Έτσι δημιουργήθηκε η καθιερωμένη εικόνα της αρχαίας αιγυπτιακής γραμματείας ως γραμματείας που αφορά κυρίως τη «μεταθανάτια» ζωή.

Τα Πυραμιδικά Κείμενα, λόγω της έκτασης, της ιδιαιτερότητας και της ανάγκης να ελέγχεται κάθε φράση σε κάθε επιμέρους μάρτυρα, παρουσιάζονται σε ξεχωριστή ενότητα του ιστολογίου. Εδώ επιβεβαιώνεται κυριολεκτικά η ευαγγελική ρήση ότι, αν οι άνθρωποι σιωπήσουν, «οι πέτρες θα φωνάξουν»: μάρτυρες είναι οι ίδιοι οι λίθινοι τοίχοι των πυραμίδων, οι οποίοι διασώζουν τις φράσεις των αρχαιότερων ολοκληρωμένων κειμένων της ανθρωπότητας.

Με βάση τα παραπάνω, η αρχαία αιγυπτιακή γραμματεία οργανώνεται σταδιακά σε ειδικό ευρετήριο. Για κάθε κείμενο, πάπυρο ή άλλο σωζόμενο τεκμήριο καταγράφονται:

• η καθιερωμένη και η ακριβέστερη ονομασία του,
• το σωζόμενο αντικείμενο ή ο υλικός φορέας του,
• το μουσείο ή το αρχείο και ο αριθμός καταλόγου του,
• ο σύνδεσμος προς το αντικείμενο ή την πρωτογενή πηγή,
• η χρονολόγησή του,
• ο πυρήνας του περιεχομένου του και όσα τεκμηριώνει,
• τα μεταγενέστερα παράλληλα και ο ακριβής τύπος της μεταξύ τους σχέσης.

Σκοπός του ευρετηρίου είναι να δώσει στον αναγνώστη τη δυνατότητα να παρακολουθήσει την ιστορική συνέχεια των κειμένων, των ιδεών και των μεταγενέστερων μετασχηματισμών τους και, ταυτόχρονα, να τον διευκολύνει να ελέγξει ο ίδιος ολόκληρη την αλυσίδα των τεκμηρίων.
Ενδεικτικό παράδειγμα αυτής της συνέχειας:
Από τον Papyrus of Ani … στις Δέκα Εντολές που παρέλαβε ο Μωυσής
(Έξοδος και Δευτερονόμιο)

Η χρονολόγηση, το μουσειακό αντικείμενο, τα σχετικά χωρία και ο τύπος της σχέσης παρουσιάζονται αναλυτικά στο Ευρετήριο Αρχαίας Αιγυπτιακής Γραμματείας.

Η εξέταση της μετατροπής του ουρανογραφικού περιεχομένου σε διδασκαλία περί «μεταθανάτιας» ζωής οδηγεί σε μία τελευταία επισήμανση. Κλείνοντας, λοιπόν, τον σύντομο αυτό πρόλογο–εισαγωγή στο ευρετήριο της αιγυπτιακής γραμματείας, επισημαίνω ότι το «θέμα» της «μεταθανάτιας» ζωής αποτελεί, από τον αρχαίο κόσμο μέχρι και σήμερα, τη βασικότερη «διδασκαλία» των απανταχού ιερατείων, τα οποία έχουν ως κύριο στόχο τη μετάλλαξη των νέων ανθρώπων σε δια βίου έρποντα όντα.

Η στρεβλή απόδοση του ουρανογραφικού περιεχομένου των Πυραμιδικών Κειμένων δεν είναι το μόνο σημείο στο οποίο εκτίθεται η γελοιότητα των συστημικών «επιστημόνων». Το ίδιο συμβαίνει και με τις ερμηνείες τους για τον τρόπο κατασκευής των πυραμίδων και των υπόλοιπων μνημείων του πλατώματος της Γκίζας. Έτσι, οι ίδιες οι πυραμίδες τούς διαψεύδουν διπλά: με τα κείμενα που διασώζουν στους λίθινους τοίχους τους και με την ίδια την κατασκευή των αιώνιων αυτών μνημείων.

Η αδυναμία των ερμηνειών αυτών δεν αποτελεί σύγχρονη διαπίστωση. Μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού είναι οι σύγχρονοι ερευνητές που πετούν την «καυτή πατάτα» στον Διόδωρο Σικελιώτη, ο οποίος ήδη από τον 1ο αιώνα π.Χ. έγραφε:

«Λέγεται επίσης πως έφεραν τις πέτρες από την Αραβία, από πολύ μεγάλη απόσταση, και η κατασκευή έγινε με αναχώματα, γιατί δεν είχαν εφευρεθεί εκείνα τα χρόνια οι τροχαλίες· το πιο παράδοξο είναι πως ενώ έγιναν έργα τέτοιου μεγέθους και ο γύρω τόπος είναι όλος αμμώδης, δεν υπάρχει κανένα ίχνος μήτε από τα αναχώματα μήτε από τα απολεπίσματα των λίθων, έτσι που μοιάζουν σαν να μην έγιναν σταδιακά από ανθρώπινο χέρι, αλλά πως όλο μαζί το κατασκεύασμα ήρθε εκ θεού και τοποθετήθηκε στη μέση της άμμου».
Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη Α΄ 63.6
(Το συγκεκριμένο χωρίο εντοπίστηκε μέσω της παραπομπής των Bauval και Hancock, The Message of the Sphinx, 1996).

Literary (Religious) of Ancient Egypt – Bibliography and Sources

Breasted J H _ Ancient Records Egypt (1906) (historical documents from the earliest times to the Persian conquest all 5 vols) / text / pdf

Breasted J H _ The Dawn Of Conscience (1933) / text and plates / pdf

Davies N G _ The Rock Tombs Of El Amarna (1950) / text and plates / pdf

Lichtheim Miriam _ Ancient Egyptian Literature, vol I / text / pdf

Lichtheim Miriam _ Ancient Egyptian Literature, vol II / text / pdf

Lichtheim Miriam _ Ancient Egyptian Literature, vol III / text / pdf

Mercer Samuel _ The Pyramid Texts / sacred-texts.com

Nederhof Mark-Jan _ Second Semneh stela under Sesostris III / hieroglyphs and transliteration / pdf

Parker R A _ The Calendars of Ancient Egypt (1950) / text and plates Studies in Ancient Oriental Civilization, No. 26, Chicago: University of Chicago Press / pdf

Pritchard J B _ Ancient Near Eastern Texts (Babylonian – Assyrian – Egyptian) relating to the Old Testament 1955 / texts / pdf

Simpson William Kelly _ Literature of Ancient Egypt / text / pdf

Simpson William Kelly _ Studies in Honor of W K Simpson, vol I – The Giza Archives / text and plates / pdf

Simpson William Kelly _ Studies in Honor of W K Simpson, vol II / text and plates / pdf

Sayce A. H _ Lectures on the origin and growth of religion as illustrated by the religion of the ancient Babylonians (1888) / text / pdf

Toth Gabor _ Introduction to Middle Egyptian Grammar through Ancient Writings / hieroglyphs and transilteration / egypt-grammar.rutgers.edu

Titcomb S E _ Aryan Sun – Myths The origin of religions (1889) / text / pdf